Mijn drijfveer

Een drijfveer van mij is om de mensen en de levensverhalen van Auschwitz-overlevenden centraal te stellen. Mij fascineert enorm hoe overlevenden zich geestelijk op de been hebben weten te houden en hoe mensen zin hebben gegeven aan hun leven na de oorlog ondanks vele verlieservaringen.

Elk levensverhaal (bekend en onbekend) is uniek en is kostbaar als bewijs waartoe mensen in staat waren. Deze getuigenissen blijven een waarschuwing voor intolerantie. Het is een boodschap aan onze huidige generatie en aan toekomstige generaties dat anti-semitisme en discriminatie in de breedste zin van het woord niet tolereerbaar zijn.

Ook als in de toekomst de laatste overlevenden van Auschwitz overleden zijn, dan zal ik middels dit audiovisuele interviewmateriaal hun stem laten horen en hun een gezicht laten houden!

Lezingen

Komende lezingen vinden plaats op:

  • maandagen 26 september, 3 oktober en 21 november om 14.30-16.30 uur, Oecumenische beweging Vrouw en Geloof van Dongen, Kerkstraat 56 in Dongen.
  • woensdag 25 januari 2017 van 20.00-22.00 uur Huis voor Zingeving in Moergestel, adres Kloosterdreef 4 in Moergestel.
  • vrijdag 27 januari 2017 van 14.30-16.30 uur, Zorgcentrum Koningsvoorde, Generaal Smutslaan 208 in Tilburg.
  • dinsdag 21 februari 2017 van 20.00-22.00 uur, Heemkundekring De Oude Vrijheid, De Gouden Leeuw, Markt 10 in Sint Oedenrode.
  • woensdag 15 maart 2017 van 20.00-22.00 uur, Vrouwen van NU Hasselt, Cultureel centrum Teeuwland, adres Karel Doormanstraat 30 in Hasselt (Overijssel).
  • donderdag 16 maart 2017 van 10.00-12.00 uur 60+ groep van de Dominicanenkerk in Zwolle.
  • zaterdag 29 april 2017 van 14.30-16.00 uur , Vereniging Vrouwen in de R.K.Kerk, Sint Jansmuseum de Bouwloods, Den Bosch.
  • woensdag 3 mei 2017, van 20.00 tot 22.00 uur, Heemkundekring Sprang-Capelle, Sprang-Capelle.
  • zondag 21 mei 2017 van 15.00-17.00 uur, Concertlezing in de synagoge van Meerssen, adres Kuilenenderstraat 22 a in Meerssen.

Recente lezingen:

  • donderdag 21 mei 2015 van 20.00-22.00 uur, heemkundekring Tilburg, adres Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75 in Tilburg.
  • dinsdag 13 oktober 2015 van 20.00-22.00 uur, Heemkundekring Best, adres Prinsenhof, Hoofdstraat 43 in Best.
  • donderdag 15 oktober 2015 van 20.00 -22.00 uur, Heemkundekring Oirschot, adres Het Vrijthof, Molenstraat 6 in Oirschot.
  • dinsdag 1 december 2015 van 20.00-22.00 uur in Museum Bevrijdende Vleugels in Best, adres Sonseweg 39 in Best.
  • donderdag 28 januari 2016 van 20.00-22.00 uur in de Ontmoetingskerk (PKN), adres Meerkollaan 3 in Eindhoven.
  • woensdag 17 februari van 19.30-21.30 uur in de Open Kring kerk, adres Hofstedestraat 1 in Zwolle.
  • donderdag 31 maart van 20.00-22.00 uur in Cultureel Centrum de Schalm, Katholieke Vrouwengilde Berkel-Enschot,  adres Eikenbosch 1 in Berkel-Enschot.
  • dinsdag 26 april 2016 van 19.30-21.30 uur in de Ridderzaal van Kasteel Stapelen, adres Stapelen 1 in Boxtel.
  • maandag 2 mei 2016 van 19.30-21.30 uur in Conferentiekamer 1 van Verpleeghuis de Hazelaar, adres Dr. Eijgenraamstraat 3 in Tilburg.
  • maandag 9 mei 2016 van 20.00-22.00 uur in Bezinningscentrum Klooster Wittem, adres Wittemer Allee 32 in Wittem.
  • vrijdag 15 juli 2016 van 15.00-16.30 uur in de Congregatie Zusters Franciscanessen van Oirschot, Koestraat 37 in Oirschot.
  • vrijdag 22 juli 2016 van 19.00-21.00 uur voor de Liberaal Joodse Gemeente Flevoland in Almere.

Lenie Boeken-Velleman

Lenie Boeken-Velleman, heb ik meerdere malen thuis en op scholen mogen interviewen. Deze foto is genomen in juni 2011 op de Fontys Hogeschool in Tilburg. Zij heeft haar levensverhaal verteld aan studenten geschiedenis, die later les gaan geven aan middelbare scholieren over o.a. de Tweede Wereldoorlog en de jodenvervolging. Lenie Boeken-Velleman heeft vaak haar getuigenis afgelegd in het bijzonder aan scholieren en studenten om zo een bijdrage te leveren aan meer verdraagzaamheid in de samenleving.

 

DSC04349 kleiner leny Boeken op school kleiner

Krachtbronnen en Anne Frank

Lenie de Jong-van Naarden (1915-2015), vertelt in dit interviewfragment over haar geestkracht hoe mentaal om te gaan in Auschwitz met de ellende die ze om haar heen zag. In het tweede deel van dit fragment vertelt ze over Anne en Margot Frank en de zorgen van hun moeder Edith Frank in Auschwitz. Lenie de Jong-van Naarden is met de familie Frank in dezelfde veewagon naar Auschwitz gedeporteerd op 3 september 1944 vanuit Westerbork. In Westerbork en ook de eerste twee maanden in Auschwitz-Birkenau had zij contact met de familie Frank tot het moment kwam dat zij met een groep van 50 Nederlandse joodse vrouwen geselecteerd is voor het dwangarbeiderskamp Libau in Opper-Silezië. Daar is Lenie de Jong-van Naarden bevrijd begin mei 1945.

Herinnering aan Auschwitz zal nooit meer verdwijnen…

Een interview in het nieuwsblad Brabants Centrum door de journalist en historicus Marc Cleutjens als vooraankondiging van de lezing in kasteel Stapelen te Boxtel op 26 april jl..

 

HERMAN TEERHÖFER INTERVIEWT OVERLEVENDEN

Herman Teerhöfer is bezig aan een indrukwekkend portret van 65 overlevenden van vernietigingskamp Auschwitz. De oud-leerling van het Jacob-Roelandslyceum in Boxtel, die opgroeide in Oirschot en als geestelijk verzorger en theoloog werkzaam is bij drie Tilburgse woonzorgcentra, interviewde de afgelopen vijf jaar mensen die erin slaagden om aan de dood te ontsnappen. Dinsdag 26 april houdt Teerhöfer een lezing in de ridderzaal van kasteel Stapelen.

Het zijn geen korte gesprekken die Teerhöfer met de hoogbejaarde mensen van Joodse afkomst voert. De ene keer duurt een gesprek misschien wel negen uur en wordt af en toe gepauzeerd, de andere keer gaat hij driemaal op pad om met de overlevende te praten. Hij reisde heel Nederland door om de mensen die Auschwitz overleefden te interviewen, maar trok ook naar het buitenland. ,,Ik was al in België, Frankrijk, Groot-Brittannië en zelfs Israël om mensen voor mijn project te ondervragen”, vertelt Teerhöfer. Het idee voor de interviewreeks ontstond ruim vijftien jaar geleden toen hij voor het eerst een overlevende van het vernietigingskamp sprak. ,,Inmiddels heb ik al 65 mensen gesproken en staan er nog altijd tien mensen op mijn lijstje”, vertelt hij. De komende maanden wil hij deze interviews gaan afnemen, mede omdat de tijd dringt. ,,De overlevenden zijn allen zeer oud en ik kan niet te lang meer
wachten.” De leeftijd van de geïnterviewden varieerde de voorbije jaren tussen 81 tot 97 jaar.
LEVENSVERHAAL

Teerhöfer vertelt geboeid te zijn door het Joodse geloof en als geestelijk verzorger grote belangstelling te hebben voor het levensverhaal van mensen. ,,Omdat ik werk in woonzorgcentra waar ouderen wonen, komt het nogal eens voor dat mensen hun levenseinde zien naderen en soort balans van hun leven opmaken. In die lijn kun je mijn belangstelling zien voor de overlevenden van Auschwitz.” De interviewer wil meer doen dan herinneringen ophalen aan de verschrikkingen die mensen in het vernietigingskamp hebben meegemaakt. ,,Een soortgelijk project van filmregisseur Steven Spielberg liet tijdens interviews vooral de historische feiten zien. Ik wil de diepere, spirituele lagen aanboren en ontdekken wat mensen kracht heeft gegeven om te overleven. Was het geluk of hadden ze zoveel wilskracht om aan de dood te ontkomen?” Teerhöfer ontdekte dat de overlevenden zich vastklampten aan anderen. ,,Vrouwen deden dat vaak groepsgewijs, mannen zochten kracht bij enkelen. De een putte kracht uit het feit dat hij andere familieleden na de oorlog terug wilde zien, de ander kon overleven door op te gaan in zang of muziek.” De interviewer gaat omzichtig te werk en benadert overlevenden altijd schriftelijk. ,,Je kunt niet even met de deur in huis vallen of bellen dat je een interview komt maken”, zegt Teerhöfer. ,,Mensen zijn ook 71 jaar na dato vaak nog getraumatiseerd en hebben bedenktijd nodig. Mijn ervaring is dat de meesten willen meewerken, zeker als ze horen dat anderen ook hebben meegewerkt. Mijn doel is dat het verhaal van Auschwitz niet verloren mag gaan. Mijn interviews kunnen in de toekomst gebruikt worden voor onderwijs of onderzoek, maar zijn vooral bedoeld om de jeugd te laten zien wat er in de vernietigingskampen is gebeurd en wat dat met mensen deed.”
150 UUR BEELD

De voorbije jaren sprak de oud-leerling van het Jacob-Roelandslyceum meerdere bekende overlevers. Zoals de verpleegkundige die Anne en Margo Frank nog heeft gezien in de kampen Auschwitz en Bergen-Belsen. Maar ook met de stiefzus van Anne Frank; ze was de dochter van de vrouw die na de oorlog trouwde met Anne’s vader Otto. ,,Daarnaast heb ik met drie mensen gesproken die deel uitmaakten van het orkest dat verplicht moest musiceren in Auschwitz. Als de mensen de gang naar de gaskamers maakten, moesten zij marsmuziek spelen.” Teerhöfer heeft in totaal meer dan 150 uur beeldmateriaal verzameld. Hij sprak met overlevenden van Auschwitz, maar ook van Westerbork en Vught. De beelden wil hij ooit ter beschikking stellen voor educatieve projecten en er wellicht een documentaire van maken. Daarnaast zijn er gesprekken met de Tilburg University over nieuwe projecten en bestaan er plannen om de interviewbeelden te combineren met muzikale uitvoeringen. Regelmatig gaat Teerhöfer op pad om lezingen over de interviews te houden. Dan toont hij fragmenten van twee tot drie minuten uit interviews en vertelt hij over zijn project. ,,Krachtbronnen om te overleven staan in mijn interviews centraal”, vertelt hij. ,,Ik wil weten of ze steun hebben gehad aan hun geloof en hoe ze omgaan met deze geschiedenis.” De interviewer geeft aan dat veel overlevenden van de kampen erin geslaagd zijn om – ondanks traumatische ervaringen – zin te geven aan hun leven. ,,De unieke getuigenissen zijn voorbeelden van levenskracht en vormen een appèl tegen discriminatie en roepen op tot tolerantie. De mensen hebben in hun getuigenissen een boodschap van vrede en verdraagzaamheid voor ons.”

 

DSC02099 klein

Herman Teerhöfer poseert met Matti Levy uit Brussel. Ze komt oorspronkelijk van het Griekse eiland Rhodos en werd in 1944 gedeporteerd vanaf dit Griekse eiland. Ze werd uitgebreid geïnterviewd door Teerhöfer. (Foto: collectie Herman Teerhöfer).

Leven met en na Auschwitz

Hierbij een recensie in het Oirschots weekblad door de journalist Marina van Brunschot naar aanleiding van mijn lezing op 15 oktober 2015 in Oirschot.

Leven met en na Auschwitz


Toen Russische troepen het bekendste vernietigingskamp op 27 januari 1945 bevrijdden, troffen ze slechts enkele duizenden overlevenden aan. Tijdens de oorlog werden minimaal 1,1 miljoen mensen omgebracht in Auschwitz. Het merendeel van hen was Joods. Auschwitz werd het symbool van de gruwelijkheden van het naziregime.

Vorige week donderdag gaf de uit Oirschot afkomstige Herman Teerhöfer, op uitnodiging van de Heemkundekring De Heerlijkheid, een lezing in ’t Vrijthof over zijn indrukwekkende interviewproject met Auschwitz overlevenden. Teerhöfer interviewde mensen in binnen en buitenland van allerhande rangen en standen. In het kader van 70 jaar bevrijding wordt de geestelijke verzorger en theoloog in januari geïnterviewd door Omroep Brabant voor radio en televisie. Zijn presentatie over ‘Leven met en na Auschwitz’ wordt alom gewaardeerd.

Herman Teerhöfer’s kennis over de Tweede Wereldoorlog en in ’t bijzonder Auschwitz reikt ver, blijkt al snel na aanvang van de lezing. Hij vertelt dusdanig gepassioneerd en levendig, dat luisteren geen opgave is. Teerhöfer gaat tijdens de interviews met de overlevenden van Auschwitz onder andere in op de vraag, waaruit deze mensen kracht putten in dergelijke extreme omstandigheden. Dat bleek voor iedereen verschillend te zijn, maar allen ervoeren een grote drijfveer om te overleven. Tijdens de lezing zagen de aanwezigen diverse interviewfragmenten voorbijkomen, die menigeen kippenvel bezorgden. Zo vertelde Mevrouw Brandes Brillenslijper (zij zat met Anne Frank in concentratiekampen Westerbork, Auschwitz-Birkenau en Bergen Belsen) dat deze periode voor haar Onvoltooid Verleden Tijd is. Sommigen begrijpen niet dat ze de verschrikkelijke ontberingen in Auschwitz hebben overleefd, blijven last houden van nachtmerries of schrikken van hondengeblaf omdat het hen herinnert aan de herdershonden in Auschwitz.

Boodschap

Herman wil met zijn interviewproject deze ingrijpende geschiedenis voor de komende generaties levend houden. Het laatste filmfragment betrof een man die voor een groep van 500 leerlingen op een school in Valkenswaard geëmotioneerd vertelde zijn gehele familie te zijn kwijtgeraakt in De Tweede Wereldoorlog. Zijn getuigenis is een voorbeeld van levenskracht en vormt een appèl tegen discriminatie en voor meer tolerantie. Alle overlevenden van Auschwitz hebben een boodschap voor de samenleving: ‘Vrede en verdraagzaamheid’.

Marina van Brunschot – journalist Oirschots Weekblad

Recensie

heemkundekring oirschot

Oirschot, 18 november 2015

Mijne dames, heren,

Zes maal per jaar organiseren wij voor onze leden en andere geïnteresseerden een lezing die te maken heeft met heemkundige zaken. Bij voorkeur onderwerpen die betrekking hebben op ons dorp of onze regio, maar soms toch ook onderwerpen over gebeurtenissen die in de wereld gespeeld hebben en die direct of indirect van invloed zijn geweest op de ontwikkeling van de mens van nu; op ons allen.

In onze kring is de Tweede Wereldoorlog een vaak terugkeren thema. Dagboeken van dorpsgenoten die het meegemaakt hebben, verhalen van een jeugd in tijden van bezetting, herkenbare gevolgen van de oorlog in genealogie en steen: veel van onze (oudere) leden zijn ermee bezig.

Vanuit die gedachte hebben we onze oud-dorpsgenoot Herman Teerhöfer uitgenodigd om zijn lezing ‘Leven met en na Auschwitz’ te houden. Wij waren erg onder de indruk wat Herman ons bood: interviews van recente datum met mensen die de afschuwelijkheid van Auschwitz weliswaar overleefd hebben, maar nimmer zullen kunnen loslaten. Voor de toehoorders werd de brug van nu naar het kamp van toen ineens zeer intens: de afstand in tijd die de oude zwart-wit films en foto’s suggereren werden ineens teniet gedaan door de verhalen van mensen, weliswaar op leeftijd, die ons meenemen naar hun ervaringen en ze daardoor laten voelen eerder dan aanhoren.

Wij bevelen u de lezing van Herman Teerhöfer van harte aan, niet alleen aan heemkundekringen en andere verenigingen van mensen voor wie de oorlog in herinnering nog vrij nabij is, maar ook voor scholen en andere opleidingsinstituten: dat ook de jeugd ervan moge leren, opdat het nimmer meer zal gebeuren. In deze roerige tijden misschien een onbereikbaar ideaal, maar wij moeten ons daarvoor blijven inzetten.

Met vriendelijke groet,

Drs. Arthur G.W.E. de Vries

voorzitter

Heemkundekring “De Heerlijkheid Oirschot”

Leven met en na Auschwitz

Herman Teerhöfer heeft een multimedia-presentatie van zijn indrukwekkende interviewproject ontwikkeld.

In de afgelopen 5 jaar heeft hij 65 overlevenden van Auschwitz (in de leeftijd van 81 tot 97 jaar) geïnterviewd in Nederland, België, Duitsland, Groot-Brittannië en Israël. In de presentatie vertelt hij over de interviews en gaat hij in op de vraag waaruit mensen kracht putten in dergelijke extreme omstandigheden.

Aan de hand van korte fragmenten uit de interviews licht hij toe hoe zij zich staande hebben gehouden in Auschwitz en andere kampen, zoals kamp Westerbork en Kamp Vught, levend tussen hoop en vrees. 

In de interviews staan de volgende thema’s en vragen centraal: Hoe hebben mensen kunnen overleven en waar hebben overlevenden kracht uit geput? Hoe hebben zij steun gehad aan hun geloof? Hoe hebben zij ondanks vele verlieservaringen en trauma’s zin gegeven aan hun leven na de oorlog? 

De unieke getuigenissen zijn voorbeelden van levenskracht en vormen een appèl tegen discriminatie en voor meer tolerantie. De mensen hebben in hun getuigenissen een boodschap van vrede en verdraagzaamheid voor ons.

Het totale interviewmateriaal beslaat ongeveer 150 uur. Dit zal worden aangewend voor educatie en onderzoek en om de persoonlijke verhalen voor toekomstige generaties te behouden.

Op een laagdrempelige, levendige en gepassioneerde manier vertelt Herman Teerhöfer over zijn bijzondere ontmoetingen waarin velen voor het eerst hun verhaal deden. De videofragmenten geven een boeiend inzicht in de belevingswereld van deze mensen. Hierdoor ontstaat een boeiende middag of  avond voor groepen mensen.

Voor meer inlichtingen of voor het boeken van een lezing of presentatie met audio-visuele interviewfragmenten, kunt u contact met mij opnemen via het contactformulier.

dsc08601 dsc01971

Chil Elberg in Brussel (links) en Beppie Ottenbros-Bosboom met Herman Teerhöfer in Haarlem (rechts)

DSC07017kleinDSC08102klein

Max Hamburger in Visé (links) en Bep Caneel-Boektje in Amersfoort (rechts)